خونه به خونه

براي خواندن روش هاي صحيح مطالعه روي ادامه ي مطلب کليک کنيد.

مطالعه

دکتر فيل ريس، در کتاب «??? نکته درباره مطالعه» و دکتر عين الله خادمى در کتاب «مطالعه روشمند» چنين نوشته ‏اند:

?? برخى افراد ترجيح مى‏دهند در سکوت مطالعه کنند و برخى در سروصدا. بعضى صندلى راحتى را مى‏پسندند و بعضى دراز کشيدن يا نشستن رسمى را. اصلاً وسواس به خرج ندهيد و در هر حالتى که راحت‏تر هستيد، مطالعه خود را آغاز کنيد.

?? اگر مکان مطالعه شما کمى آشفته و به هم ريخته است، مرتب کردن آن را به نيم ساعت پس از مطالعه موکول کنيد؛ زيرا در اين صورت، در حين مرتب کردن اتاق، به مطالبى که مطالعه کرده‏ ايد، فکر خواهيد کرد و زمان مفيدى را از دست نخواهيد داد.

?. گاهى اوقات از مکان‏هاى استثنايى و هيجان‏ انگيز استفاده کنيد تا مطلبى که مطالعه مى‏کنيد، همراه آن خاطره در ذهن شما ماندگار شود؛ مثلاً در يک شب بارانى با يک چتر و يک چراغ قوه زير باران رويد و مطلب را مطالعه کنيد و يا در يک مکان تاريخى و قديمى، به تفکر و مطالعه در مورد مطلب مورد علاقه خود بپردازيد.

?? اگر امکان داشته باشد، موضوع مورد مطالعه شما با مکانى که انتخاب مى‏کنيد، هماهنگى و سنخيت داشته باشد. اين کار، به افزايش بهره ‏ورى شما کمک بسيار مى‏کند. اين هماهنگى، شامل ابزار و لوازم مورد نياز نيز مى‏شود.

?? قبل از انتخاب محل مطالعه خود، چند خصوصيت مهم و ايده ‏آل را براى مکان مطالعه، در ذهن خود فهرست کنيد تا راحت‏تر بتوانيد آن را بيابيد.

?? در مکان مطالعه شما، بايد راهى براى خيره شدن به دور دست وجود داشته باشد؛ زيرا توقف در مطالعه و چشم دوختن به بى‏نهايت، در افزايش کارآيى مطالعه بسيار سودمند است؛ حداقل گاهى به سقف اتاق خيره شويد.

?? هيچ گاه مطالعه خود را به حضور در مکان خاصى مشروط نکنيد؛ زيرا در اين صورت بهانه‏ اى مى‏يابيد تا در ساير مکان‏ها از مطالعه بگريزيد. به ياد داشته باشيد که در حقيقت، «مکان مطالعه، جايى است که شما هستيد».

?? دقت کنيد که ميزان نور، دماى محيط، شکل صندلى و ساير شرايط، در مکان مطالعه شما به گونه‏ اى نباشند که شما را خواب آلوده کنند.

?? تهويه خوب و اکسيژن زياد در مکان مطالعه، شرطى حياتى است.

روش مطالعه‏

?? به قول آدريل جانسون، خوب کتاب خواندن را نمى‏توان از خواص مادرزادى دانست. براى قرائت، بدون شک، پرورش خاصى لازم است.

?? بهترين روش کتاب‏خوانى، روشى است که خواننده در اين کار بتواند زيبايى‏هاى چيزى را که مى‏خواند، دريابد و به هنگام لزوم، معايب آنها را بفهمد و اين از راه پرورش و ممارست حاصل مى‏گردد.

?? در معانى کلماتى که براى نخستين بار مى‏بينيد، دقت کنيد. بيهوده تصور نکنيد که سياق مطلب، آن معانى را براى ما کشف مى‏کند. همان زمان، بهترين وقت براى رفتن به سراغ فرهنگ لغت است.

?? اميل فاگه، نويسنده فرانسوى، عقيده دارد که بايد در خواندن کتاب استقامت داشته باشيم. استقامت، لجاجت نيست؛ بلکه نوعى بردبارى است که ذوق ما را مى‏پرورد و درک ما را عميق مى‏کند.

?? مون تنى، دانشمند شهير فرانسوى، درباره انتخاب کتاب و روش کتاب‏خوانى نظريه اى بسيار بديع و زيبا دارد. يکى از اين عقايد، آن است که براى وصول به عمق معناى يک کتاب خوب، بايد آن را دوبار بخوانيم و با آن ارتباط دائمى داشته باشيم. يک اثر پربها، ما را مدت‏ها سعادتمند مى‏سازد. ما نمى‏توانيم با يک بار خواندن، به اين درجه از خوشبختى برسيم؛ هر چند در اين يک‏بار، دقت فوق العاده به کار بريم.

?? همچنين وى معتقد است که اگر بخواهيم از کتابى که خوانده‏ ايم، نظر صحيحى پيدا کنيم، بايد درباره آن گفت‏گو کنيم. کتاب‏هاى خوب، افق گفتگوهاى پرثمر را به روى ما مى‏گشايند و اين، همان چيزى است که ما آن را مباحثه مى‏ناميم.

?? در کتاب «??? نکته درباره مطالعه» آمده است: يکى از روش‏هاى خوب مطالعه، استفاده از يادداشت بردارى است. فقط توجه کنيد که به جاى يادداشت، رونويسى نکنيد! طرح‏هاى گوناگون بريزيد؛ نکات مهم يادداشت را برجسته‏ تر بنويسيد و اگر مطلبى را درک نمى‏کنيد، به صورت سؤال يادداشت برداريد.

?? در کتاب «روش‏هاى تسريع در خواندن و درک» پيشنهاد شده است که هنگام مطالعه، ابتدا خلاصه مطلب را که اغلب در ابتداى مقاله يا کتاب آمده است، بخوانيد؛ سپس عنوان‏ها و فهرست اجمالى کتاب را مطالعه کنيد و بعد چند سطر از ابتداى هر عنوان را مطالعه کنيد؛ زيرا مهم‏ترين مطالب، معمولاً در همين خطوط ابتدايى هستند و سرانجام ساير توضيحات و تفاسير کتاب را بر اطلاعات خود بيفزاييد.

?? از همان زمان مطالعه، براى به کار بستن آن چه مى‏آموزيد، برنامه‏ريزى کنيد. به قول تولد، «مطالعه و عمل نکردن، مانند شخم زدن و بذر نپاشيدن است».

??? بيکن جمله زيبايى در اين باره دارد؛ «برخى کتاب‏ها را بايد چشيد؛ بعضى ديگر را بايد بلعيد و قليلى را هم بايد جويد و هضم کرد.کارآيى مطالعه‏

?? کيفيت مطالعه را بالا ببريد؛ به روخوانى سطحى در حالت پراکندگى فکر قناعت نکنيد و با مفهوم و معناى مطلب، ارتباط برقرار سازيد تا آن چه را که مورد نياز است، به خوبى درک کنيد.

?? حجم مطالعه، حواس شما را پرت نکند؛ مطالعه بيشتر و سريع‏تر، تنها بهانه ‏اى براى بيشتر دانستن است؛ پس ابتدا آن چه را مى‏خواهيد بدانيد و بفهميد، برداشت کنيد و آن گاه با کلمات «سرعت» و «بيشتر» وسوسه شويد.

?? قبل از آن که از موضوع اصلى کتاب منحرف شويد و به مطلب ديگرى بپردازيد، قسمت‏هايى را که دوست داريد به خاطر بسپاريد، مشخص کنيد.

?? حتماً براى مطالعه خود برنامه ‏ريزى داشته باشيد. اين که قصد يادداشت بردارى داريد يا خير، در مورد چه موضوعى بايد تمرکز کنيد، چه سؤالاتى در ذهن داريد که در اين کتاب جواب آنها را مى‏جوييد و…، همه بايد از قبل برنامه‏ ريزى شده باشند.

?? بايد کتابى که مطالعه مى‏کنيد، مختص به خود شما باشد تا به راحتى در آن علامت‏گذارى و نکته نويسى کنيد. استفاده از مداد يا ماژيک رنگى، به شما امکان مى‏دهد تا در مراجعه مجدد به کتاب، بهره بيشترى ببريد؛ هر چند نبايد اين خطوط رنگى، استفاده شما را از ساير خطوط کتاب کاهش دهد.

?? هنگام مطالعه، همواره يک قلم در دست داشته باشيد؛ زيرا مطالعه، آنگاه کارآيى مطلوب مى‏يابد که همراه با مطالعه سؤالات، ذهن خود را با آموزه ‏هاى کتاب تطبيق دهيد و در حاشيه آن يادداشت کنيد.

?? ميان مطالعه و ساير کارهاى خود، تعادلى به وجود آوريد تا هم از خواندن خسته نشويد و هم تجربه و عمل را به بهره‏ ورى مطالعه خود بيفزاييد.

?? مطالعه پراکنده، با موضوعات گوناگون و متناقض، موجب کاهش بهره‏ ورى شما مى‏شود؛ سعى کنيد در نوع کتابى که براى مطالعه انتخاب مى‏کنيد، مطالعات قبلى خود را در نظر آوريد تا نظم فکرى شما به هم نخورد.

?? اگر بتوانيد از هر کتابى که مى‏خوانيد، نکات مهم و کليدى آن را خلاصه بردارى کنيد، بر کارآيى مطالعه شما مى‏افزايد. اين راهکار، آنگاه ارزشمندتر مى‏شود که خواننده به زبان و عبارات خودش، مطالب را يادداشت کند.

??? به ياد داشته باشيد که علاقه و انگيزه، در مورد مطلبى که براى مطالعه انتخاب کرده ‏ايد، به بهره ‏ورى شما از آن چه مى‏خوانيد، بسيار مى‏افزايد.

??? گاهى قرار دادن يک پاداشِ مشروط براى مطالعه حجم خاصى از کتاب، به هيجان و لذت مطالعه مى‏افزايد و نوعى اثر تشويقى بر فرد مى‏گذارد. اين پاداش‏ها، مى‏تواند ديدن يک برنامه تلويزيونى، رفتن به مکانى خاص، انجام يک فعاليت مورد علاقه يا حتى خوردن يک خوراکى مورد علاقه باشد؛ مشروط بر اين که ميزان تعيين شده، مطالعه شده باشد.

??? رنگ کاغذ، رنگ قلم، نحوه نشستن، فاصله چشم با کتاب، نور محيط و ساير شرايط مکانى نيز در کارآيى مطالعه شما کاملاً مؤثرند.تمرکز مطالعه‏

دکتر خادمى در کتاب «مطالعه روشمند»، نکاتى را براى ايجاد تمرکز حواس لازم مى‏داند که عبارتند از:

?? علاقه به موضوع مورد مطالعه، يکى از علل مهم ايجاد تمرکز و دقت در حين مطالعه است.

?? هماهنگى اراده و تخيل نيز در اين رابطه کارساز است؛ به عبارت ديگر، چشمان فرد بر صفحه کتاب و افکارش در حال پرواز به دور دست‏ها نباشد.

?? برخى مسائل جسمى و روحى نيز مى‏توانند تمرکز فرد را بر هم بزنند؛ مانند گرسنگى، تشنگى، بيمارى، نگرانى و اضطراب.

?? برخى مسائل محيطى نيز از عوامل برهم زننده تمرکزند؛ مانند سروصداى زياد، نور زياد يا کم، لباس نامناسب و… .
آقاى حق جو در کتاب «روش‏هاى تسريع در خواندن و درک»، چند نکته مهم ديگر را نيز بر اين فهرست مى‏افزايد که عبارتند از:

?? يکى از مهم‏ترين عوامل بر هم خوردن تمرکز، عجله و شتاب است. اين حالت، سطح مطالعه را کاهش مى‏دهد و تمرکز را بر هم مى‏زند.

?? يکى از مسائل قابل توجه ديگر، سنگينى معده و سيرى بيش از حد است و به قول حضرت رسول اکرم صلى‏الله‏ عليه‏ وآله، «پرى معده و سيرى زياد، به وجود آورنده حماقت است». اين، همان خواندن و نفهميدن و به عبارتى، عدم تمرکز و عدم ارتباط، با مفهوم کتاب است.

?? انتخاب زمان مناسب، از عوامل ايجاد تمرکز است؛ مثلاً پس از استراحت، خصوصاً در صبحگاهان، بهترين حالت تمرکز و ساعات خستگى و کسالت، نامناسب‏ترين اوقات، براى تمرکزند؛ البته در صبحگاهان، لازم است قدرى ورزش کنيد تا بدن آمادگى لازم را به دست آورد.

?? نظم و انضباط در نوع، ساعت و مکان مطالعه، همگى از عوامل ايجاد کننده تمرکز مى‏باشند.

سرعت مطالعه

?? دکتر فيل ريس پيشنهاد مى‏کند که اگر قصد داريد سرعت مطالعه را افزايش دهيد، حتماً ابتدا به فهرست کتاب نظرى دقيق بيندازيد تا نسبت به موضوعات کلى کتاب آگاهى پيدا کنيد.

?? تند خوانى، هميشه مناسب نيست و در مطالبى که به تعمق و تأمل نياز دارد، اصلاً نبايد به کار گرفته شود.

?? مغز ما هميشه تندتر از بيان ما کلمات را دريافت مى‏کند؛ براى افزايش سرعت، سعى کنيد عادت بلند خوانى کتاب را ترک کنيد.

?? تمرين کنيد تا به جاى درک لغت به لغت يک جمله، به درک گروهى لغات عادت کنيد.

?? به نظر نويسنده کتاب «تسريع در خواندن و درک»، يکى از عوامل کندخوانى، برگشت است؛ يعنى آن که فرد مرتب نگاه خود را به خطوط پيشين بر گرداند. اين کار، تمرکز فرد را از ميان مى‏برد و وقت زيادى را تلف مى‏کند. هنگام مطالعه، چشم بايد به طور مستقيم و به موازات صفحه حرکت کند و از پريدن به سطرهاى بالا و پايين، دورى جويد.

?? کسانى که با انگشت خط مورد مطالعه را دنبال مى‏کنند، بايد اين عادت را ترک کنند؛ زيرا در تند خوانى، فقط چشم کار مى‏کند، نه دست و زبان.

?? نويسنده کتاب «مطالعه روشمند»، بر اين باور است که حتى تکان دادن سر هنگام مطالعه، از سرعت مطالعه مى‏کاهد؛ پس بهتر است که اين گونه بگوييم: در تند خوانى، فقط چشم کار مى‏کند؛ نه دست، نه زبان و نه سر. براى ديدن همه صفحه کتاب، اصلاً به حرکت سر نيازى نيست؛ صفحه، خود در دامنه بينايى قرار دارد.

?? وى از مشکل ديگرى به نام «خالى خوانى» نام مى‏برد که عبارتست از: سرگردانى چشم در حاشيه سفيد کتاب يا لابه‏ لاى خطوط و يا هر قسمت غير مفيد صفحه. اين حالت را ديدن غير مفيد نيز مى‏گويند و موجب کاهش سرعت مطالعه مى‏شود.

?? حتى نوع ورق زدن نيز به صرفه‏ جويى در وقت کمک مى‏کند. ورق زدن درست آن است که با دست چپ واز گوشه بالايى صفحه صورت گيرد و چند لحظه قبل از پايان صفحه، دست براى ورق زدن آماده باشد. کسانى که با دست راست و از گوشه پايينى صفحه ورق مى‏زنند، از سرعت و تمرکز خود مى‏کاهند .

چند توصيه مهم كه بايدفراگيران علم از آن مطلع باشند.

1- حداكثر زماني كه افراد مي توانند فكر خود را بروي موضوعي متمركز كنند بيش از 30 دقيقه نيست ، يعني بايد سعي شود حدود 30 دقيقه بروي يك مطلب تمركز نمود و يا مطالعه داشت و حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نمود سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كرد......

شرايط مطالعه

((بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه ))

شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كنيد ....

شيوه صحيح مطالعه ،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:

بارها شنيده ايم كه دانش آموز يا دانشجويي مي گويد :(( ديگرحال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم ))يا ((آنقدرازاين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست))ويا ((هرچقدرميخوانم مثل اينكه كمتر ياد مي گيريم))ويا ((10 بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم))به راستي مشكل چيست ؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار كتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مروركرد؟وآيا بايددهها بار درس راتكراركردتا يادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد ، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است . اما واقعيت چيزي ديگر است . واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران ، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چيزي راجع به چگونه درس خواندن نمي آموزند . يادگيري و مطالعه ، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اينكه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت .